Συνέντευξη

Ο Βασίλης Κουκαλάνι μιλάει στο Short Stories για τη γνωριμία του με τον Φόλκερ Λούντβιχ, ιδρυτή της γερμανικής θεατρικής ομάδας GRIPS, ο οποίος επηρέασε βαθιά το θέατρο για παιδιά που ανεβάζει με την ομάδα του, Συντεχνία του Γέλιου.

Η ιστορία που θέλω να μοιραστώ αφορά τη σχέση ζωής δυο ανθρώπων που είχε ξεκινήσει πολύ πριν συναντηθούν. Μιλώ για τη σχέση μου με τον 87χρονο σήμερα Φόλκερ Λούντβιχ (Volker Ludwig) από τη Γερμανία, του οποίου τα θεατρικά έργα και τραγούδια κυκλοφορούν πλέον σε πενήντα χώρες.

Από την παιδική ηλικία των πέντε χρόνων, στην Κολωνία όπου ζούσαμε, είχα ήδη μπολιαστεί με την τέχνη του. Είχα υπάρξει ένας από τους θεατές του και είχαμε στο σπίτι βινύλια με το ραδιοφωνικά θεατρικά του έργα. Τα άκουγα ξανά και ξανά και αισθανόμουν ότι περιείχαν όλο τον κόσμο.

Γιατί αυτός ήταν ο Φόλκερ Λούντβιχ. Μαρξιστής παλιάς κοπής, διεθνιστής, αντισυμβατικός και ταυτόχρονα ορθολογιστής. Τρομερά διαβασμένος σε ζητήματα πολιτικής φιλοσοφίας και πολιτισμού. Αρχικά έγραφε σατιρική επιθεώρηση. Στη συνέχεια στράφηκε και αφιερώθηκε στο νεανικό θέατρο.

Με τη θεατρική ομάδα GRIPS, που δημιούργησε το 1972, προξένησε βαθύ τραύμα στον  γερμανικό συντηρητισμό – τραύμα που παραμένει ανοιχτό μέχρι σήμερα. Αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά, όμως αφορούν τη μεταξύ μας σύνδεση για την οποία θέλω να μιλήσω.

Βρισκόμαστε στην Ελλάδα του 2011, μετά το πρώτο μνημόνιο. Οι πλατείες βουίζουν από λαϊκές συνελεύσεις, καθημερινές διαδηλώσεις. Η τέχνη της διαμαρτυρίας ζυμώνεται. Σε αυτήν τη συνθήκη ανθίζει μια ιδέα που για κάμποσο καιρό αναφυόταν στο μυαλό μου. Να φέρω στην Ελλάδα με την ομάδα μας, τη Συντεχνία του Γέλιου, ένα από τα θεατρικά του Λούντβιχ, το Μια γιορτή στου Νουριάν.

Χωρίς να χάσω χρόνο παίρνω τηλέφωνο το θέατρό του για να θέσω το αίτημά μου. Προς μεγάλη μου έκπληξη τον βρίσκω δεκτικό στην πρότασή μου, αλλά και διαθέσιμο να με δεχτεί στο Βερολίνο και να με ξεναγήσει στον χώρο του και στα αρχεία του.

Η επίσκεψη ορίστηκε για δύο μήνες αργότερα. Ήταν η πρώτη από πολλές που θα ακολουθούσαν μες στα χρόνια που οργώναμε με τα πόδια Αθήνα και Βερολίνο συζητώντας ώρες ατέλειωτες.

Μέσα του καλωσόριζε την ορμή και τη θέρμη που έφερνα στην επαφή μας. Αλλά επίσης μάντευα ότι η κουλτούρα του ως Γερμανού λειτουργούσε σαν χαλινάρι.

Την πρώτη του είχα πάει κάποια δώρα από την Ελλάδα. Ένα μπουκάλι λάδι, ένα βαζάκι ρίγανη από τον κήπο μου… δώρα από τη Μεσόγειο. Πετούσα από χαρά ενόψει της συνάντησής μου με τον ζωντανό μύθο. Πήγα με τόση ορμή και εμπύρετο ενθουσιασμό στο Βερολίνο για να βρω τους αυθεντικούς συμμάχους μας.

Μέχρι το τέλος της επίσκεψής μου είχα σχεδόν πείσει τον Φόλκερ και το GRIPS ότι «επιστρέφω στην Ελλάδα για να κάνουμε με το έργο σας μια επανάσταση».

Περάσαμε μαζί το επόμενο δεκαήμερο στο θέατρό του. Εγώ κάνοντας αρχειακή έρευνα και κορφολογώντας ιδέες και ευρήματα από τις παραστάσεις και εκείνος ακούγοντάς με να του μιλάω με ενθουσιασμό για το πόσο σημαντικό εργαλείο στα χέρια της κοινωνίας είναι το θέατρό του.

Η αλήθεια είναι πως το GRIPS εκείνη την περίοδο είχε χάσει την αιχμή του. Έκαναν πιο ανώδυνα πράγματα. Εξπρεσιονισμό για παιδιά, υψηλή κουλτούρα χωρίς ξεκάθαρο διακύβευμα. Ξέρω λοιπόν πως μέσα του καλωσόριζε την ορμή και τη θέρμη που έφερνα στην επαφή μας. Αλλά επίσης μάντευα ότι η κουλτούρα του ως Γερμανού και ο διανοητικός του εξοπλισμός λειτουργούσαν σαν χαλινάρια. Δεν τον άφηναν να εκφράσει ανοιχτά την όποια συγκίνησή του.

Αυτό μου έγινε σαφές την στιγμή του αποχωρισμού μας, έξω από το εστιατόριο όπου συχνάζαμε στην διάρκεια της εβδομάδας. Στεκόμαστε στον δρόμο αντικρυστά, εγώ με τις αποσκευές μου γιατί φεύγω κατευθείαν για το αεροδρόμιο. Για άλλη μια φορά, κάνω τα πάντα δυνατά για να βάλω σε λέξεις την σημασία για μένα αυτής της συνάντησης, την έξαψή μου για την επικείμενη συνεργασία, την εκτίμησή μου για τον άνθρωπο και το έργο του.

Ο Φόλκερ εισπράττει όσα λέω με χαμόγελο και το βλέμμα καρφωμένο πάνω μου χωρίς να λέει κάτι. Και όμως μου μιλάει σιωπηλά με το σώμα, με την αύρα του. Τον νιώθω να δεξιώνεται πλήρως το συναίσθημα που του απευθύνω, να πάλλεται ολόκληρος στην ίδια συχνότητα, με την ίδια ένταση.

Όταν τελικά ανοίγει το στόμα για να μιλήσει, το κάνει αργά με παύσεις, δίνοντας την εντύπωση ότι διαλέγει τις λέξεις σαν να είναι η μια πιο πολύτιμη από την άλλη. Στο άκουσμά τους ένα μικρό κύμα τρικυμίζει ανάμεσά μας. «Είσαι…» λέει απλά αλλά γεμάτος φόρτιση, «…κάτι παραπάνω… από ευπρόσδεκτος».

• ••

Η Συντεχνία του Γέλιου παρουσιάζει την κωμωδία Είστε και φαίνεστε του Φόλκερ Λούντβιχ, σε σκηνοθεσία Βασίλη Κουκαλάνι, με τα τραγούδια του Φοίβου Δεληβοριά, στο Σύγχρονο Θέατρο.

https://shortstories.gr/short/mia-synantisi-zois-me-ton-folker-lountvich/